Skip to Main Content
Cup Concept

Nieuws
Nieuws, beurzen, interessante weetjes

Wegwerpproducten van plastic bestrijden
28.05.2018 - Duits landelijk bureau voor milieuzaken

De Europese Commissie heeft een wetsvoorstel met zeven maatregelen voorgelegd die voor minder afval moeten zorgen op de Europese stranden. Daarmee moet vooral de plasticsoep verminderd worden, die het vaakst op Europese stranden wordt teruggevonden, de 'Top litter items'. Dat zijn hoofdzakelijk wegwerpproducten zoals plastic serviesgoed, sigarettenpeuken of ballonstaafjes.

Met het voorstel van de commissie wordt gevonden afval nu voor het eerst als aanleiding gebruikt om concrete maatregelen tegen plastic in het milieu voor te stellen op Europese schaal. Enerzijds worden verbodsbepalingen voorgesteld, zoals rietjes en roerstaafjes van plastic. Anderzijds zet de commissie ook in op een groter verantwoordelijkheidsgevoel bij de producenten, die bijvoorbeeld voor een betere afvalverwerking moeten zorgen of die op hun producten informatie moeten aanbrengen over de schadelijke effecten voor het milieu bij een slechte afvalverwerking. Bovendien moeten bewustmakingsmaatregelen worden gestimuleerd over de omgang met wegwerpproducten. Ook in de fase van het productontwerp worden eisen opgelegd – zo moeten plastic wegwerpflessen in de toekomst zodanig geproduceerd worden dat de dopjes blijven vastzitten aan de fles, om te vermijden dat ze in het milieu terechtkomen.

“Elke plastic vork die op het strand belandt, is er eentje te veel. Dat de Europese Commissie vervuiling nu concreet wil aanpakken, is dan ook lovenswaardig“, zo zegt Maria Krautzberger, voorzitster van het Duitse landelijke bureau van milieu, “Het is in elk geval duidelijk: met verbieden alleen komen we niet verder. Herbruikbare producten moeten in principe voorrang krijgen, daarom moeten de juiste stimulansen gecreëerd worden.“

Vanuit het oogpunt van het Bureau voor Milieu is het lovenswaardig dat de Europese Commissie op basis van het meest voorkomende afval op de stranden maatregelen voorstelt om afval van plastic wegwerpproducten in het milieu te verminderen. Want ook al worden ze maar kort gebruikt, wegwerpproducten blijven wegens de lange levensduur van het materiaal nog vele jaren aanwezig in het (zee)milieu en op die manier kunnen ze grote schade berokkenen aan de ecosystemen.

Bijzonder relevant zijn de maatregelen die worden voorgesteld door de commissie om een groter bewustzijn te creëren en meer informatie te geven over de schadelijke gevolgen voor het milieu. Een voorbeeld daarvoor is een markering van producten die vaak ten onrechte in toiletten worden weggegooid in plaats van bij het restafval, zoals bijvoorbeeld vochtige doekjes en andere hygiënische producten.

Verder verdient vanuit ecologisch oogpunt in het bijzonder artikel 10 een positieve vermelding, want volgens dit punt moeten de lidstaten de consumenten informeren over beschikbare systemen voor hergebruik – ecologisch gezien is dit vaak de meest zinvolle variant.

Voor sommige van de producten waarvoor de commissie verbodsbepalingen voorziet, zijn er al alternatieven zonder plastic. Dat geldt bijvoorbeeld voor wattenstaafjes, waarbij het plastic gedeelte werd vervangen door papier, wegwerpserviesgoed dat uit papier, hout of andere materialen bestaat, en ook rietjes waarvoor alternatieven uit glas, metaal of harde tarwemeel bestaan. Bij al die alternatieven moet er in elk geval rekening mee worden gehouden dat de vraag of ze beter zijn voor het milieu dan de plastic variant voor elk geval afzonderlijk moet worden beantwoord.

Alleen een nauwkeurige observatie van de desbetreffende levenscyclus van het product maken een eenduidig antwoord op deze vraag mogelijk. Wat de milieubalans betreft is de kans groot dat sommige van deze alternatieve producten nog slechter zijn dan hun plastic variant. In elk geval geeft een milieubalans niet de gevolgen van plastic afval in het (zee)milieu weer. Een milieubalans is nog altijd de meest geschikte methode om milieueffecten van alternatieve producten of materialen te evalueren. Voor politieke beslissingen over de lozing van problematisch materiaal in het milieu volstaat dat evenwel niet.

Samen met het wetsvoorstel heeft de commissie een effectbeoordeling gepubliceerd met een analyse van de alternatieven voor elke productgroep die wordt voorgesteld om te verbieden. Deze zal het Bureau voor Milieu nu grondiger onderzoeken.

Het wetsvoorstel bevat zeven categorieën van maatregelen die telkens op verschillende productgroepen betrekking hebben:

Verminderingsdoelstellingen voor recipiënten van voedingsmiddelen en bekers. Mogelijke maatregelen omvatten verminderingsdoelstellingen voor het gebruik van deze producten, ofwel een opgelegd minimum voor het aandeel herbruikbare alternatieven (hergebruik);

De volgende producten uit plastic worden verboden: wattenstaafjes, wegwerpbestek en -borden, rietjes, roerstaafjes en ballonstaafjes. Het gebruik van alternatief materiaal voor de productie van deze producten moet in overeenstemming zijn met het doel, namelijk de vermindering van de milieueffecten van plastic producten, in het bijzonder op het zeemilieu evenals de menselijke gezondheid;

Er worden productvereisten gesteld aan plastic wegwerpflessen. Deze flessen moeten zodanig vervaardigd worden dat de dopjes van de flessen niet kunnen loskomen tijdens het drinken;

Markering van vochtige doekjes, maandverband, tampons en tamponapplicators evenals luchtballonnen. Voor deze productgroepen moeten goed zichtbare markeringen worden ingevoerd die op de negatieve milieueffecten wijzen van zwerfvuil of andere verkeerde afvalverwerking van deze producten;

Grotere verantwoordelijkheid van de fabrikant voor recipiënten van voedingsmiddelen, folie om voedingsmiddelen te verpakken, plastic flessen en hun dopjes, drankbekers en hun deksels, sigaretten met filter evenals apart verkochte filters, vochtige doekjes, luchtballonnen, dunne en zeer dunne plastic zakjes. Voor deze productgroepen moeten de fabrikanten instaan voor de kosten van inzameling, transport en behandeling evenals reinigingskosten voor zeeafval en bewustmakingsmaatregelen. Deze maatregelen moeten ook voor vissersmateriaal gelden. Bovendien moeten de lidstaten ervoor zorgen dat al het afval van vissersmateriaal wordt ingezameld.

Gescheiden inzameling voor plastic wegwerpflessen: de lidstaten moeten de nodige maatregelen treffen om tegen 2025 90% van de in een bepaald jaar in omloop gebrachte plastic wegwerpflessen gescheiden in te zamelen;

Bewustmakingsmaatregelen: de lidstaten moeten garanderen dat consumenten worden geïnformeerd over voorhanden herbruikbare systemen, opties voor afvalbeheer en voorbeelden van best practices. Verder moet informatie worden verstrekt over de milieueffecten van zwerfvuil en andere verkeerde afvalverwerkingspraktijken, en dan vooral over de effecten op het zeemilieu.

Achtergrond: het wetsvoorstel betreffende wegwerpproducten van de Europese Commissie is onderdeel van de Europese strategie voor kunststoffen en plastics, die in januari 2018 werd voorgesteld. Doel van deze strategie is om meer plastic te recyclen, minder plastic in het milieu te lozen en microplastic en biologisch afbreekbare plastics duidelijker te reguleren. Het voorstel betreffende de plastic wegwerpproducten is de eerste concrete maatregel die in het kader van de EU-strategie voor kunststoffen en plastics werd ontwikkeld.

Biologisch afbreekbare plastics: in het wetsvoorstel van de commissie wordt op twee plaatsen uitdrukkelijk ingegaan op biologisch afbreekbare plastics. Enerzijds is er sprake van de hypothetische mogelijkheid om een standaard te ontwikkelen voor de certificering van biologisch afbreekbare plastics die in zo weinig tijd volledig worden afgebroken dat ze geen schadelijke impact hebben op het mariene leven. Producten die volgens een dergelijke standaard gecertificeerd zouden worden, zouden dan kunnen uitgesloten worden van de overeenkomstige productregelingen. Verder wordt gepreciseerd dat de commissie de richtlijn na zes jaar zal evalueren, waarbij onder meer wordt onderzocht of de wetenschappelijke en technische vooruitgang het mogelijk maakt om de biologische afbreekbaarheid in de zeeën in de vorm van een norm vast te leggen.

EU-Commissie wil de strijd aanbinden met plastic wegwerpproducten

Informatieblad van de Europese Commissie